The relationship between principal and candidate attorney: an ethical and legal framework for the duty of supervision

by | Sep 27, 2025 | TSAR, TSAR 2025 I4

ARTIKEL

The relationship between principal and candidate attorney: an ethical and legal framework for the duty of supervision

Authors: M Van Eck and M Van Staden

ISSN: 1996-2207
Affiliations: Associate Professor, School of Law, University of the Witwatersrand; Associate Professor, School of Law, University of the Witwatersrand
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg, Issue 4, 2025, p. 760-781
https://doi.org/10.47348/TSAR/2025/i4a6

Abstract

Kandidaatprokureurs bevind hulself in ’n moeilike posisie. Aan die een kant is kandidaatprokureurs afhanklik van hul beroepsopleidingskontrak en voortgesette diens om toegang tot die regsberoep te verkry, terwyl hulle aan die ander kant dikwels die skuld kry vir sake wat verkeerd loop. Dit is dikwels die gevolg van professionele verwaarlosing in die vorm van die gebrek aan behoorlike toesig. In sekere opsigte het kandidaatprokureurs die sondebokke geword vir tekortkominge van hul prinsipale en regsfirmas. Dit is teen hierdie agtergrond dat hierdie artikel die plig van toesighouding tussen ’n prinsipaal en ’n kandidaatprokureur ondersoek.
Die presiese omvang van die plig tot toesig is nie altyd duidelik omskryf nie en min is al gesê oor welke regte of remedies ’n kandidaatprokureur sou hê (indien enige) in die geval van ’n prinsipaal se versuim om behoorlike toesig te verskaf. Die plig van toesighouding word beoordeel in die konteks van etiese-, professionele-, kontraktuele- en arbeidsregtelike pligte. In die konteks van etiese en professionele pligte is die plig van toesighouding nie duidelik omskryf in die Suid-Afrikaanse konteks wat geen tasbare vereistes van ’n prinsipaal in die konteks van hul toesighoudende pligte voorsien nie (dit is wel anders in jurisdiksies soos Australië, Engeland en Ierland). In die konteks van kontraktuele pligte word ’n prinsipaal se pligte vaagweg beskryf binne die standaard beroepsopleidingskontrak.
Vae terminologie soos “beste pogings” word gebruik wat effektief kontraktuele remedies verwyder. Ander jurisdiksies, soos Engeland en Ierland, verskaf omvattende pligte en duidelike riglyne in verband met die verwagte opleiding en toesig van ’n prinsipaal. In die konteks van arbeidsreg bevat die onderliggende diensverhouding tussen die prinsipaal en kandidaatprokureur die normale arbeidsremedies. Die Wet op Arbeidsverhoudinge 66 van 1995 en die Wet op Beskermde Bekendmakings 26 van 2000, beskerm die kandidaatprokureur teen openbaarmakings rakende ’n onvoldoende vlak van opleiding en toesig wat gelei het tot die ontslag van die kandidaatprokureur. Nietemin kan ’n kandidaatprokureur nie as ’n passiewe deelnemer in hul beroepsopleidingskontrak funksioneer nie. Indien ’n kandidaatprokureur nie ’n taak kan verrig nie, is daar beslis ’n plig om dit onder hul prinsipaal se aandag te bring. Die verhouding tussen ’n prinsipaal en die kandidaatprokureur is nie eensydig nie. Vir ’n beroepsopleidingskontrak om suksesvol te wees, moet beide die prinsipaal en die kandidaatprokureur hul onderskeie rolle speel.

The application of non-state rules of law to the arbitration agreement

by | Sep 27, 2025 | TSAR, TSAR 2025 I4

ARTIKEL

The application of non-state rules of law to the arbitration agreement

Author: F Adams

ISSN: 1996-2207
Affiliations: Senior Lecturer, Department of Commercial Law, University of Cape Town
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg, Issue 4, 2025, p. 782-796
https://doi.org/10.47348/TSAR/2025/i4a7

Abstract

In hierdie artikel word die toepaslikheid van nie-staatlike regsnorme op die arbitrasie-ooreenkoms ondersoek met besondere klem op die vraag of sodanige norme die geldigheid en afdwingbaarheid van die ooreenkoms in ’n internasionale arbitrasiekonteks kan reguleer. Die arbitrasie-ooreenkoms vervul ’n kernrol in internasionale geskilbeslegting en is tegelykertyd die bron van jurisdiksie van die tribunaal sowel as die meganisme wat die geskilproses in werking stel. Die geldigheid van hierdie ooreenkoms is gevolglik van primêre belang, en die keuse van die reg wat daarop van toepassing is, bepaal dikwels die reikwydte, afdwingbaarheid en selfstandigheid daarvan.
In die arbitrasiereg bestaan daar tans nie ’n universeel aanvaarde benadering tot die bepaling van die reg wat op die arbitrasie-ooreenkoms van toepassing is nie. Tradisionele benaderings steun op die reg van die setel van arbitrasie (lex arbitri) of die reg van die hoofkontrak, met party-outonomie as grondslag. Waar partye egter nie ’n uitdruklike keuse van reg vir die arbitrasie-ooreenkoms gemaak het nie, moet daar op inferensiële metodes of konflikregtelike benaderings staatgemaak word. Die artikel plaas hierdie debat binne die raamwerk van Enka v Chubb ’n beslissing van die Britse hooggeregshof en kontrasteer dit met die Franse reg se sogenaamde substantiewe geldigheidsbenadering (validité substantielle), soos ontwikkel in sake soos Dalico en Dow Chemical.
’n Kernbydrae van hierdie artikel is die ontleding van nie-staatlike regsnorme, insluitend die UNIDROIT-beginsels, die lex mercatoria, en selfs meer vae en partygedrewe konsepte soos ex aequo et bono en ekwiteit. Daar word ondersoek ingestel na die vraag of hierdie norme – wat nie van ’n nasionale regstelsel afkomstig is nie – voldoende voorspelbaarheid, duidelikheid en konsekwente toepassing bied om as geldige reg op die arbitrasie-ooreenkoms te dien. Die artikel toon aan dat hoewel hierdie norme waardevolle substansiële riglyne verskaf, hul aanwendbaarheid dikwels beperk word deur die uiteenlopende hantering van nie-staatlike reg deur nasionale howe, wat soms slegs staatlike reg as geldige reg erken (vgl Halpern v Halpern).
Die metodologie van die artikel is regsvergelykend en konflikregtelik, met spesifieke fokus op die onderskeid tussen reg as produk van staatlike gesag, teenoor reëls van reg wat in arbitrale praktyk ontwikkel het. Daar word verder ondersoek ingestel na die implikasies van skeibaarheid, die Kompetenz-Kompetenz-beginsel, en die gebruik van die “group of companies”-doktrine as instrumente om partye buite die formele ooreenkoms aan arbitrasie te bind. Hierdie elemente word ontleed in die lig van beide praktyk en regsteorie.
Die gevolgtrekking is dat die huidige arbitrasie-regsorde nie voldoende konsekwent of normatief ontwikkel is om nie-staatlike reg as standaardreg vir die arbitrasie-ooreenkoms te aanvaar nie. Alhoewel daar ruimte is vir innovering en party-outonomie, bly die suksesvolle toepassing van nie-staatlike reg afhanklik van die erkenning en samewerking van staatlike regstelsels. Die artikel sluit af met ’n pleidooi vir groter internasionale harmonisering, ’n meer robuuste metodologie vir die beoordeling van nie-staatlike norme, en ’n erkenning van die praktyk se toenemende hibriditeit tussen staatlike en nie-staatlike reg.
Hierdie artikel ondersoek die moontlikheid en implikasies van die toepassing van nie-staatlike regsnorme op die arbitrasie-ooreenkoms – ’n aangeleentheid wat al hoe belangriker raak in die lig van die transnasionale en partygedrewe aard van arbitrasie.
Tradisioneel word die reg wat op die arbitrasie-ooreenkoms van toepassing is, geïdentifiseer as óf die reg van die setel van arbitrasie óf die materiële reg wat op die hoofkontrak van toepassing is. Nietemin neem die moontlikheid toe dat nie-staatlike regsnorme – soos die UNIDROIT-beginsels, die lex mercatoria, of ekwiteitsgebaseerde raamwerke – as geldige keuses beskou kan word. Die artikel volg ’n vergelykende en konflikregtelike benadering en ondersoek hoe verskillende jurisdiksies, veral die Engelse en Franse regstelsels, die geldigheid en omvang van arbitrasie-ooreenkomste benader wanneer nie-staatlike reg toegepas word. Kernbeginsels soos skeibaarheid, Kompetenz-Kompetenz, substantiewe geldigheid en die sogenaamde “group of companies”-leer word in hierdie verband ontleed. Die ontleding toon ’n beduidende mate van regsonsekerheid en ’n gebrek aan internasionale konsensus oor die geldige toepassing van nie-staatlike regsnorme op arbitrasie-ooreenkomste. Die gevolgtrekking is dat alhoewel nie-staatlike regsnorme teoreties op arbitrasie-ooreenkomste toegepas kan word, hul praktiese toepaslikheid beperk word deur ’n tekort aan regsekerheid, jurisdiksionele verskille en ’n voortgesette afhanklikheid van nasionale regstelsels.

Fiduciary duties of spouses married in community of property

by | Sep 27, 2025 | TSAR, TSAR 2025 I4

AANTEKENINGE

Fiduciary duties of spouses married in community of property

Author: JL Van der Merwe

ISSN: 1996-2207
Affiliations: University of the Witwatersrand
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg, Issue 4, 2025, p. 797-810
https://doi.org/10.47348/TSAR/2025/i4a8

Abstract

Fidusiêre pligte word normaalweg van regsweë opgelê aan ’n persoon wat in ’n posisie geplaas is om regshandelinge aan te gaan namens ’n ander persoon of wat ʼn ander persoon se regte namens daardie persoon kan aantas. Dit is om kwesbare persone te beskerm teen magsmisbruik. Daar is nie ’n beperkte lys van sulke verhoudings nie.
Een so ’n kwesbare verhouding is die huwelik binne gemeenskap van goedere, waar die eggenotes belangrike transaksies kan aangaan sonder toestemming van die ander gade, wat selfs kan lei tot sekwestrasie van albei eggenote. Tradisioneel het die maritale mag van die man verhoed dat fidusiêre pligte aan hom opgelê kon word insluitende die lewering van ʼn rekening.
Die maritale mag is ten dele afgeskaf deur die Wet op Huweliksgoedere 88 van 1984 en ten volle in 1993 deur ’n wetswysiging. Die wet sluit nie die toedigting van fidusiêre verpligtinge uit nie. Nou is daar geen rede wat verhinder dat fidusiêre verpligtinge opgelê word aan sodanige gades nie.
Die tradisionele vorms van regshulp om misbruik van mag te beveg soos die actio Pauliana utilis, die lig van die korporatiewe sluier of die ignorering van ’n trust se afsonderlikheid is onvoldoende om magsmisbruik behoorlik te bekamp omdat kwade bedoelings bewys moet word, wat dikwels te moeilik is.
Fidusiêre pligte is broodnodig om te verhoed dat ’n gade inkomste weerhou van die gesamentlike boedel deur dit in ’n trust te plaas of aan ’n buitestander toe te vertrou en ook om gades tot ’n mate te beskerm teen roekelose transaksies aangegaan deur die ander gade op eie houtjie.
Die vraag moet nie wees of daar kwade bedoelings was nie maar eerder of die gedrag die verwesenliking van die huweliksbedeling belemmer het.
Die fidusiêre plig van lewering van ’n rekening en debattering daarvan is noodsaaklik om te help om te bepaal of daar misbruik van mag was en om die volle waarde van die gesamentlike boedel behoorlik te bepaal.
Indien fidusiêre pligte toegereken word aan sodanige huweliksgenote is wetswysiging om bogemelde leemtes aan te vul onnodig.

Pandtransaksie tóg ’n onwettige kredietooreenkoms in weerwil van redaksie van die Nasionale Kredietwet 34 van 2005

by | Sep 27, 2025 | TSAR, TSAR 2025 I4

REGSPRAAK

Pandtransaksie tóg ’n onwettige kredietooreenkoms in weerwil van redaksie van die Nasionale Kredietwet 34 van 2005

Author: JC Sonnekus

ISSN: 1996-2207
Affiliations: Universiteit van Johannesburg
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg, Issue 4, 2025, p. 847-862
https://doi.org/10.47348/TSAR/2025/i4a10

Abstract

The legislature has repeatedly been criticised for the anything but clear wording in the National Credit Act 34 of 2005. In November 2016, an amendment to the threshold values applicable to the registration requirement of credit providers under section 40(1) of the act came into effect when the minister of trade and industry lowered the threshold value that had been applicable for the first decade since the act was passed, from the initial R500 000 to nil. Considering the effect of inflation in the preceding decade, this change was far-reaching.
The act does provide in section 42(3)(a) for an indefinite grace period for businesses that were already operating in the credit industry before the amendment became effective but that were not previously required to register because the threshold of R500 000 was not exceeded in their business. The concerned businesses that had applied for registration before the deadline of November 2016 were allowed to continue with their credit business until a decision on the registration has been taken by the registration authority.
Possibly, the relevant section may be construed in such a way as to do justice to the intention of the legislature to be able to distinguish for purposes of the grace period between potentially law-abiding legal subjects who dutifully applied for registration and the opportunists who did not. The former are rewarded with being allowed to carry on their business while the latter will be met with the full power of the law. Section 42(3)(a) has not yet been scrutinised in any reported case law. In the present judgment, it is interpreted in such a way that no distinction is made between a potentially law-abiding legal subject and the opportunists, as both are lumped together. This confirms what is already established: “That the Act is not a model of clarity is an accepted fact, as has been pointed out by other courts, including this Court. It is an understatement to say that its interpretation is a daunting exercise” (par 44 of this judgment).
In all fairness, however, the judgment must be commended for the fact that a clear line is drawn through the well-established misrepresentations of many commentators on the act who wrongly wished to infer from the wording of the definition section that pawnbrokers under the act may retain all the proceeds of the sales in execution because the definition states: “the party that advanced the money or granted the credit is entitled on expiry of a defined period to sell the goods and retain all the proceeds of the sale” irrespective of the actual extent of the outstanding performance obligation of the credit debtor for which the pledge served as security. In reality the defining section 1 continues: “in settlement of the consumer’s obligations under the agreement” and consequently there is no difference in this regard with the legal position under the Roman or Roman-Dutch common law governed by the lex commissoria as applicable to all secured claims secured by a limited real right of security. The perceived difference in the act in this regard with other so-called “secured loans” does not exist.